Sillina pećina u Edipsosu – tajne rimskog vojskovođe i legenda stara 2.000 godina
Da li ste znali da se u srcu grčkog letovališta Loutra Edipsou nalazi neobična „pećina“ koja nosi ime jednog od najmoćnijih i najsurovijih rimskih vojskovođa? I da se iza njenog imena krije priča o lekovitim izvorima, rimskim carevima, preplašenim ribarima i građevini koju je priroda vekovima pretvarala u nešto sasvim drugo?
Edipsos, čuvena banja na severu ostrva Evija, ima istoriju mnogo bogatiju nego što se na prvi pogled može pretpostaviti. Dok danas turisti uživaju u toploj morskoj vodi, termalnim izvorima i opuštenoj atmosferi, pre više od dve hiljade godina ovde su dolazili moćnici antičkog sveta.
Među njima je bio i Lucije Kornelije Sila (Lucius Cornelius Sulla), rimski vojskovođa čije ime i danas nosi jedna od najneobičnijih znamenitosti Edipsosa.
Ko je bio Sila i zašto je došao u Edipsos?
Lucije Kornelije Sila (oko 138–78. godine pre nove ere) bio je rimski vojskovođa, političar i diktator. Njegova vojna osvajanja i krvavi politički obračuni ostavili su dubok trag u istoriji Rimskog carstva, odnosno tadašnje Rimske republike.
Bio je čovek ogromne moći, ali ni on nije mogao da pobegne od zdravstvenih tegoba.
Prema antičkom piscu Plutarhu, Sila je tokom boravka u Grčkoj patio od osećaja težine i utrnulosti u nogama, tegoba koje su povezivane sa gihtom.
U potrazi za olakšanjem, uputio se u Edipsos, čiji su termalni izvori već tada bili poznati.
Zamislite taj prizor: rimski vojskovođa, naviknut da komanduje legijama i odlučuje o sudbinama čitavih gradova, dolazi na obalu Evije kako bi se kupao u vreloj mineralnoj vodi.
Na mestu današnjih hotela, šetališta i banjskih bazena, iz zemlje je izbijala vrela voda, a para se dizala iznad stena.
I upravo tu, daleko od rimskih političkih sukoba, Sila je pronašao vreme za odmor.
Kako se zabavljao jedan rimski diktator na odmoru?
Plutarh nam otkriva jedan posebno zanimljiv detalj.
Sila u Edipsosu nije samo koristio termalne izvore. Vreme je provodio i u društvu pozorišnih umetnika i zabavljača, uživajući u odmoru nakon vojnih pohoda.
Dakle, Edipsos je još pre dve hiljade godina imao nešto što bismo danas nazvali banjskim turizmom!
Kupanje u toploj vodi, odmor, druženje i zabava bili su deo boravka uglednih posetilaca.
Ali jedna epizoda sa Sillinog odmora ostala je posebno upečatljiva.
Rimski diktator i preplašeni ribari – priča koju je zabeležio Plutarh
Jednog dana, dok je Sila šetao obalom, prišla mu je grupa ribara i poklonila mu naročito lepu ribu.
Vojskovođa je bio zadovoljan poklonom i upitao ih odakle dolaze.
Kada su mu odgovorili da su iz grada Hale, njegov izraz se promenio.
„Zar je još neko iz Hale živ?“, upitao je.
Ribari su se sledili od straha.
Razlog je bio strašan: Sila je tokom svojih vojnih pohoda opustošio njihov grad, zajedno sa drugim gradovima u Beotiji.
Pred njima je sada stajao čovek koji je bio odgovoran za razaranje njihovog zavičaja.
Međutim, prema Plutarhovom zapisu, Sila se nasmešio i dozvolio im da mirno odu, uz opasku da su sa sobom doneli veoma dobre posrednike – misleći na poklonjenu ribu.
Priča kaže da su se ribari, ohrabreni ovim susretom, kasnije vratili u svoj grad.
Ova neobična epizoda sačuvana je u Plutarhovom delu Život Sile, u 26. poglavlju.
Možda je upravo to jedna od najstarijih zabeleženih turističkih anegdota iz Edipsosa!
Sillina pećina – građevina koju je priroda pretvorila u pećinu
A sada dolazimo do najveće zanimljivosti.
Sillina pećina (grčki: Σπηλιά του Σύλλα) zapravo nije prirodna pećina!
Nalazi se iza hidroterapijskog centra EOT, nedaleko od crkve Agioi Anargyroi, u samom mestu Loutra Edipsou.
Reč je o maloj antičkoj građevini sa kupolom, povezanoj sa ostacima rimskih kupatila.
Tokom dugog vremenskog perioda, mineralna voda koja izvire na ovom području ostavljala je naslage preko zidova građevine.
Sloj po sloj, mineralni talozi menjali su njen izgled.
Prvobitni arhitektonski oblici postepeno su se gubili ispod prirodnih naslaga, pa je građevina na kraju počela da podseća na ulaz u pećinu.
To je izuzetan primer kako termalni izvori mogu da menjaju izgled građevina tokom vekova.
Ipak, postoji jedna istorijska nedoumica.
Iako je Sillin boravak u Edipsosu zabeležen u antičkim izvorima, nije dokazano da se on kupao baš u ovoj građevini. Postoji mišljenje da je sačuvani objekat nastao kasnije i da je dobio ime po slavnom rimskom posetiocu.
Drugim rečima, istorijska ličnost je stvarna, njegov boravak u Edipsosu je zabeležen, ali neposredna veza sa današnjom pećinom ostaje deo lokalne tradicije.
Kameni spomenici koji otkrivaju slavnu prošlost Edipsosa
Ispred Silline pećine nalaze se još dva izuzetno zanimljiva istorijska svedočanstva.
To su velika kamena postolja nekadašnjih statua, sa natpisima posvećenim rimskim carevima Hadrijanu i Septimiju Severu.
Natpise je posvetila antička Istiea, a na jednom postolju nalazi se i kasniji natpis u čast Konstantina Velikog.
Ovi spomenici svedoče o značaju koji je područje Edipsosa imalo u rimskom periodu.
Termalne vode nisu privlačile samo obične putnike i bolesnike. Bile su poznate i najvišim slojevima antičkog društva.
Danas, dok stojite ispred tih kamenih ostataka, možete da zamislite koliko je ovo mesto bilo značajno pre nego što su nastali savremeni hoteli i banjski centri.
Edipsos – banja koja je preživela carstva
Posebna čar Edipsosa leži u tome što njegova istorija nije zatvorena iza muzejskih zidova.
Termalna voda i danas izvire iz istog geotermalnog područja koje je privlačilo ljude u antičko doba.
Carstva su nastajala i nestajala. Rimske legije odavno su iščezle, a nekadašnje raskošne građevine pretvorile su se u arheološke ostatke.
Ali vreli izvori Edipsosa nastavili su da teku.
Možda je upravo u tome najveća lepota ovog mesta.
Dok danas uživate u toploj vodi uz more, učestvujete u tradiciji koja traje više od dve hiljade godina.
Gde se nalazi Sillina pećina i kako je pronaći?
Sillina pećina nalazi se u centralnom delu Loutra Edipsou, iza hidroterapijskog centra EOT, u blizini crkve Svetih Besrebrenika (Agioi Anargyroi).
Do nje se može stići pešice tokom obilaska grada.
Ovo nije velika pećina namenjena speleološkom istraživanju, već mali istorijski lokalitet koji se razgleda spolja.
Prilikom obilaska obratite pažnju na neobične mineralne naslage i kamena postolja sa antičkim natpisima.
Ako volite istoriju, arheologiju i neobične priče, ovo je mesto koje svakako zaslužuje nekoliko minuta vašeg vremena.
Sledeći put kada prošetate Edipsosom…
Setite se da je istim ovim krajem, pre više od dve hiljade godina, šetao jedan od najmoćnijih ljudi Rima.
Čovek koji je osvajao gradove, komandovao vojskama i ulivao strah svojim protivnicima, ali je ipak došao u Edipsos u potrazi za olakšanjem svojih tegoba.
A možda je baš negde na ovoj obali prihvatio ribu od preplašenih ribara i, neočekivano, pokazao milost.
Sillina pećina nije samo istorijski spomenik. Ona je podsetnik da je Edipsos bio poznato banjsko odredište mnogo pre nastanka savremenog turizma.
I da svaka stara stena u ovom gradu možda krije priču vrednu otkrivanja.
Istorijski izvori
- Plutarh, Život Sile, poglavlje 26 – antički zapis o Sillinom boravku u Edipsosu i susretu sa ribarima.
- EviaGreece – opis Silline pećine i rimskih natpisa.
- Loutra Aidipsou – lokalni istorijski i turistički podaci o znamenitostima grada.
Autorski tekst portala Edipsos.rs. Deljenje linka je dobrodošlo. Za preuzimanje i ponovno objavljivanje teksta potrebna je saglasnost uredništva.
